<$BlogRSDURL$>

4/02/2005

Ti Masaok kadagiti Naisalip iti ATILA 2004-2005 

ni ART TOLENTINO IGNACIO

KUNADA A TI KINAKONTEMPORARIO ti Literatura Ilokana, iti laksid ti kinabayagnan, ket maibilang pay laeng a kas baro a literatura. Ken inayonda nga adayo pay laeng a magaw-atna ti nasiksiken a tarigagay ken 'tay kunada a formative age. Dagiti rebolusion a napaspasamak iti pagiliantayo a Filipinas kanikamanon a tawtawen ti naglabas, ket kasla dagitoy ti nangibiat manen iti rugso ti Literatura Ilokana. A kasla koma iti maar-aramid iti politika, edukasion ken adu pay a pagpagteng a nasken tapno agbiagtayo a sitatalna. Tapno makunatayo a ti Literatura Ilokana ket nakaadayon, masapul a taliawentayo ngarud ti napalabas. Ti Literatura Ilokana, ket agtultuloy a tumartaray wenno agluplupos nga agturong iti pedestal ti panaikatan-ok manipud idi a panawen a pannakayam-ammo daytoy a literatura wenno pagsurat iti pagsasao a Saluyot, agingga kadagitoy a gundaway.

Adun ti mannurattayo a mangurkurimay iti kunada a modern fiction: klasikal wenno stylistic wenno kadaanan/tradisional nga estilo ti panagsuratan. Ket uray kadagiti naisalip iti ATILA ita a tawen, iti panagkunak, ti napasamak a rebolusion iti pagiliantayo a Filipinas ket napigsada a nangiduron kadagiti mamannurattayo a nangitugot iti pagsasaotayo kadagiti ordinario a pagsasao a kas koma iti Iluko kompara iti ganggannaet a pagsasao. A nupay adu a mannurat ti naimpluensaan kadagiti ganggannaet (lumaud) a tekniko ti literatura, nagtalinaed met nga ikuttayo ti kinabaknang ni Ilokano a tradision ken kultura a kas naiparangarang kadagiti adu a sinurat dagiti agdama ken nalalatak a mannurattayo.

Daytoy a masaok ket saan koma nga agbalin a kas historia ti pasasaotayo a mangipaduyakyak wenno mangipaneknek a nagbalin a moderno ti Literatura Ilokana ngem iti panagkunak, inton madanonan, nalabit a saanto masayang ti imatang wenno panawentayo a mangbasa/mangsukisok kadagiti nangabak iti pasaliptayo ita a tawen ta kastay nakunakon, namsekda iti sirmata, tarigagay ken namnama ken pannakigasanggasat a kas pudno nga Ilokano!

Ammok a delikado no idiligtayo dagiti sinurat a kas historical ta amangan no inton basaenyo ket ramenanyo iti kunada iti ingles a “social background,” ken”‘literary influences” ket ulawennatayo dagita nga istoria ta saanton nga independiente ti konsentrasiontayo a napasamak dagiti istoria iti dayta nga aldaw wenno gundaway, idi laeng kalman, idi lawasna, wenno iti masungad a pampanawen gayam… Ken ti panangibilang kadagiti autor saan a kas indibidual nga addaan kadagiti naidumduma a kapanunotan iti biag ken ug-ugali ngem ketdi, ti koma lagipentayo ket ordinarioda laeng a parsua a kas kadatayo ken simpleda laeng a kameng iti kunkuna ken madamdamagtayo a GUMIL wenno GUnglo dagiti Mannurat nga ILokano, a ti ina ket ti GUMIL FILIPINAS.

(Adda tuloyna)

Comments: Post a Comment

Creative Commons License
This work is licensed under a
Creative Commons License.

This page is powered by Blogger. Isn't yours?

Weblog Commenting and Trackback by HaloScan.com